Een briefje van mijn negenjarige zoon op het prikbord:
Waarom noemen we school school?
Tsja. Waarom heet stoel stoel en niet prazit of snufal? Maar met een dergelijk antwoord is zoon niet geholpen.
‘School heeft te maken met verzamelen en schuilen, vertel ik. ‘Net als een school vissen bij elkaar schuilt voor grote visjeseters.’
‘Betekent school dus niet dat je moet leren?’
‘Als je het woord letterlijk neemt niet.’
Met een brede grijns vertrekt zoon even later naar zijn verzameling kinderen.
Voor de zekerheid zoek ik het nog even op in m’n digitale etymologische woordenboek. En kom tot de ontdekking dat school nog meer verwant is aan ‘rust’ en ‘vrije tijd’, de tijd die je vrij hebt van je dagelijks werk om… bijvoorbeeld te leren. Daar zal mijn zoon toch anders tegenaan kijken.
19 april 2010
Van sommige woorden en uitdrukkingen is het jammer dat ze in de vergetelheid raken. Maar niet van clichés, daarvan hoop je juist dat ze zo snel mogelijk vergeten worden. Een cliché is een woordgroep die misschien ooit treffend was, maar die door overmatig gebruik versleten is geraakt. Het zegt niks meer en roept juist ergernis op. Lastig van clichés is dat ze vaak als eerste in je gedachten opkomen als je iets in die buurt wilt uitdrukken. Je moet er even moeite voor doen om uit het cliché te stappen en op je eigen manier te zeggen wat je bedoelt. Maar het is de moeite waard.
Resultaat van een half uurtje clichés verzamelen op twitter (in willekeurige volgorde):
1. We gaan ervoor / ik ga ervoor
2. Top / toppie!
3. Omdat je het waard bent
4. Dat moet kunnen!
5. Pro-actief
6. (Niet) voor herhaling vatbaar
7. Ik ben er klaar voor
8. (Toe aan een nieuwe) uitdaging
9. Met passie
10. To-dolijst
11. (Ik zeg:) ‘doen!’
12. Met de kennis van nu
13. Het kan (toch) niet zo zijn dat…
14. Ik ga voor goud!
15. Je ding doen
16. Niet mijn ding
17. Dat moet kunnen
18. Als ik het zo mag formuleren
19. Ik kan mezelf recht in de ogen kijken
20. Iemand aanspreken op zijn verantwoordelijkheid
21. Met alle respect
22. Dat gaat hem niet worden
23. Einde oefening
24. Iets communiceren naar de burger toe
25. Dan heb ik zoiets van…
26. Dicht bij jezelf blijven
27. Positief
28. Helemaal leuk
29. Elk nadeel heb z’n voordeel
30. Wil de laatste het licht uitdoen?
Met dank aan: Klaartje Loose, Britt van Capelleveen, Rineke Kole, Maud de Vries, Eva van Dam, Corinne Bekker, Carla Desain, Jolanda Jongepier (en mij kun je volgen op Twitter als Algra)
12 maart 2010
Ons boek is uit! We hebben er een hele kluif aan gehad, mijn collega Ineke Dolfsma en ik. Halverwege leek het erop dat boek er helemaal niet zou komen. De problematieken zijn zo ingewikkeld, het onderzoek ernaar is zo volop in beweging. Hoe konden wij als niet-specialisten dat ooit recht doen? Hoe konden we voorkomen dat het zou leiden tot versimpeling? We zien in de dagelijkse praktijk al zo vaak dat kinderen te lijden hebben onder doorgeschoten clichés.
Zoals het zoontje van een vriendin, met de diagnose autismespectrumstoornis. Zijn juf beantwoordt zijn opstandigheid met steeds rigider structuurmaatregelen. Want: ‘Ze hebben structuur nodig hè?’ Terwijl de moeder steeds meer twijfelt of die diagnose zelf wel klopt en in ieder geval weet dat haar zoon juist wat meer ruimte nodig heeft. Ook bij kinderen met ADHD wordt vaak naar een standaardaanpak gegrepen. Dichtbij de juf, voor het broodnodige oogcontact. Maar sommige kinderen worden juist daar enorm uit hun concentratie gehaald: door alles wat er om de juf heen gebeurt.
Maar de leraar heeft wel steeds meer leerlingen met leer- of gedragsproblemen in de klas, terwijl hij of zij daar niet echt voor is opgeleid en geen tijd heeft om een hele boekenkast vol specialistische literatuur door te werken. Die kan dus wel een praktisch boek gebruiken met meer informatie dan de gebruikelijke cliché’s en notendoppen.
Diepe dalen leveren vaak juist de beste boeken op. In ieder geval heeft het ons aangezet om ons nog grondiger te beraden op wat we wilden zeggen en hoe we dat het beste konden doen. De boodschap is vervat in de titel van het boek dat deze week van de drukker kwam: ‘Roeien met de riemen die je hebt’.
Of je nou een gat in je roeispaan hebt, of een scheve roeispaan: je zult het ermee moeten doen. Je techniek erop moeten aanpassen, zodat je op jouw manier toch vooruitkomt. De leraar, als coach, komt niet weg met een standaarddidactiek voor alle leerlingen: elke roeispaan is anders en het ene gat is het andere niet. De leraar moet aandacht en liefde hebben voor het kind en zijn unieke (g)roeiproces.
Pittige opdracht, zeker als je niet één maar dertig kinderen in je klas hebt. Petje af voor de leraar die voor elk kind de coach is waarmee het roeien leert.
‘Roeien met de riemen die je hebt’ bevat informatie over:
- Autisme/ MCDD / Asperger/ PDD-NOS
- AD(H)D
- Taal- en spraakstoornissen
- Angsten
- Agressie (ODD/CD)
- Leerproblemen (dyslexie, dyscalculie, DCD, NLD)
Elk hoofdstuk bevat praktische suggesties waaruit de leraar kan putten. Tussen alle suggesties staat wellicht eentje die precies aansluit bij dat ene kind. Als toegift bevat het boek nog een aantal lessen om de verschillende problematieken aan de orde te stellen in een klas.
Kinderen en… Roeien met de riemen die je hebt is te bestellen bij Uitgeverij Kwintessens.
16 januari 2010
Sommige mensen hebben veel meer moeite dan anderen om op het juiste moment het juiste woord te vinden. Dan gaat het niet zozeer om verhaspelingen, maar om een heel woord dat spoorloos is verdwenen in je bovenkamer. ‘Kom, hoe heet het ook maar weer, die dinges, je weet wel, zo’n geval dat je op de dinges doet.’
(meer lezen…)
24 december 2009
Verhaspelingen is bij mijn weten niet het officiële woord voor letter- of klankwisseling waarover een vorig stukje ging. Volgens Battus (Opperlandse taal- en letterkunde) noemt men dit in het Engels ’spoonerism’, naar een meneer Spooner die er veel succes mee had. (meer lezen…)
23 december 2009
Volgende berichten
Vorige berichten
