Creatief met krachttermen

‘Potverdubbe!’ Oom Klaas uit het verhaal van Robin en Knor (Sjoerd Kuyper) gebruikt deze krachtterm geregeld en ik vind het heerlijk om ‘m voor te lezen. Wat bepaalt de kracht van een krachtterm? Vandaag een minicursus creatief met krachttermen.

Wat zeiden we in de tijd dat ’shit’ nog niet bestond als uitdrukking voor ernstige frustratie? Karin vraagt het zich af in reactie op het verhaaltje over kapsones (vergetelwoorden). Ik was een jaar of 15 toen ’shit’ in de mode kwam. Vloeken mocht bij ons thuis en ook in bredere kring volstrekt niet. Ik herinner me vaag wat slappe aftreksels van vloeken die door hun tuttigheid ook niet opluchtten. Zoals potverdriedubbeltjes en rrrododenderrrron (geïntroduceerd door Wim Kan). Na de shit kwamen ook de seksueel gewelddadige Engelse termen in opmars.

Een krachtterm moet krachtig zijn. Kracht krijgt-ie ofwel door te schokken (dat doet een vloek meestal wel), ofwel doordat je hem eruit kunt knallen. Een- of tweelettergrepige woorden doen het beter dan lange woorden. Verkleinwoorden werken niet, die maken het te schattig. Shit is wel eenlettergrepig, maar eigenlijk ook nog te lief, door het zachte shhh aan het begin. Qua klank zou kit beter zijn. Of kot of bok. Bokker zou ook nog kunnen. Probeer ze maar eens. Sla met een hamer op je duim en roep één van bovenstaande termen.
Maar dan kom je op nog een vereiste. Een krachtterm die niet algemene (h)erkenning geniet werkt op de lachspieren van mensen in je omgeving. Weg effect.

Tijd voor een krachttermverkiezing. Maak een oersterke krachtterm die aan de volgende eisen voldoet: het is geen vloek, geen geslachtsdeel of seksueel gewelddadige handeling, niet ontleend aan een andere taal (dus weg met die Engelse shit, fak (spelling van zoon) en dergelijke), en hij is geschikt om door een breed publiek luidkeels uitgeknetterd te worden bij hamerslagen, lekke banden en instortende rollators. Hij hoeft niet persé nieuw te zijn: wie de perfecte krachtterm opdiept uit het vergetelhoekje zijn we ook dankbaar.

18 januari 2008