Een eigenwijze kater geeft zijn visie op de samenleving in 'De wereld volgens Wikkes'

Bewustzijn

Op een mooie zomerdag in juni heeft een zaaltje vol wetenschappers zich gebogen over de vraag: hebben dieren een bewustzijn? Je moet toch wat als er zonkracht 7 is voorspeld en je dus niet langer dan een kwartier in je blote velletje buiten mag lopen als onbehaarde diersoort.

Een deel van de wetenschappers is van mening dat dieren - met uitzondering van mensen - geen bewustzijn hebben. Wij dieren zouden wel pijn kennen en angst, maar dat is geen lijden, want lijden hoort bij bewustzijn. Het gegil van de varkens op weg naar de guillotine is volgens hen gewoon groepsgedrag: als eentje begint te gillen, gilt de rest gezellig mee. Want varkens kunnen zich geen voorstelling maken van hoe het is om dood te gaan, dus is deze weg geen lijdensweg. Ook het houden van proefdieren is geen probleem zolang dieren geen bewustzijn hebben. Het enige waar je voor moet zorgen is voldoende verdoving, zodat de dieren geen pijn voelen. Omdat dieren volgens hen niet lijden, is mede-lijden met ze dan ook onzin.

Bewustzijn heeft iets te maken met begrip van andere tijden en andere plaatsen. Met herinnering en toekomstverwachting. Met het besef dat je als varken eigenlijk in een bos zou horen te wroeten naar paddestoelen. Dat je als konijn hoort rond te huppelen tot je op een dag wordt opgegeten door een vos. Over het bewustzijn van dieren bleven de wetenschappelijke meningen verdeeld, maar dat mensen een bewustzijn hebben, daar was men het al wel over eens.

Mensen lijden dan ook heftig en zijn zich akelig bewust van wat hen allemaal zou kunnen overkomen. Ze geven handen vol geld uit om zich te verzekeren tegen het leven en de risico's die dat met zich meebrengt. Ze hebben polissen tegen brand, aansprakelijkheid, diefstal en smeren zich in met zonnenbrandolie. Vakantie is ook een risicofactor, waarbij een reisverzekering en een annuleringsverzekering onontbeerlijk zijn. Risico's die geen verzekeringsmaatschappij dekt, worden niet genomen. En de meeste mensen doen dat zo grondig, dat ze zich totaal niet meer bewust zijn van wat tot het eigenlijke wezen van de mens behoort: kennis hebben van goed en kwaad.

September 1997